Struktury charakteru według Lowena

W potocznym rozumieniu charakter to cechy osobowości – mówimy, że ktoś ma „silny charakter”, jest „ustępliwy” albo „wybuchowy”. W koncepcji Lowena (opartej na pracach Wilhelma Reicha) definicja jest o wiele bardziej fascynująca i biologiczna.

Charakter to nasz chroniczny, utrwalony sposób reagowania na świat. To specyficzna struktura obronna, którą wykształciliśmy w dzieciństwie, aby przetrwać, uniknąć bólu i zyskać miłość rodziców. Kiedy jako dzieci musieliśmy zablokować płacz, złość czy strach, nasze mięśnie napinały się, by powstrzymać impuls. Jeśli ta sytuacja powtarzała się latami, napięcie stało się chroniczne, tworząc tzw. pancerz mięśniowy. Charakter to po prostu psychiczna strona tego pancerza, a nasza postawa ciała, sposób oddychania i gesty to jego strona fizyczna.

Lowen wyróżnił 5 podstawowych typów charakteru. Każdy z nich powstaje na innym etapie rozwoju dziecka i wiąże się z blokadą innego prawa, o których pisaliśmy ostatnio. Warto zaznaczyć na blogu, że rzadko jesteśmy czystym typem – zazwyczaj nosimy w sobie mieszankę dwóch lub trzech struktur.

Struktura Schizoidalna (Zranienie na etapie istnienia)

Główny temat: Brak prawa do istnienia i bycia bezpiecznym. Pojawia się, gdy dziecko doświadcza odrzucenia we wczesnym niemowlęctwie.

W psychice: Odcięcie od emocji, ucieczka w intelekt i świat fantazji, poczucie wyobcowania („nie pasuję do tego świata”).

W ciele: Zamrożenie, silne napięcia w karku i podstawie czaszki (odcięcie głowy od reszty ciała), zimne dłonie i stopy, płytki oddech. Energia ucieka do wewnątrz.

Struktura Oralna (Zranienie na etapie potrzeb)

Główny temat: Brak prawa do potrzebowania i brania. Wynika z przedwczesnego odstawienia od piersi lub emocjonalnej niedostępności matki.

W psychice: Chroniczne poczucie pustki, lęk przed porzuceniem, tendencja do zbytniego opierania się na innych (zależność) lub udawania, że „niczego nie potrzebuję”.

W ciele: Poczucie braku oparcia (słabe nogi, zapadnięte łuki stóp), zapadnięta klatka piersiowa (jakby brakowało powietrza), osłabiony tonus mięśniowy.

Struktura Psychopatyczna/Narcystyczna (Zranienie na etapie niezależności)

Główny temat: Brak prawa do autonomii. Pojawia się, gdy rodzic manipuluje dzieckiem, używa go do własnych celów lub nadmiernie kontroluje.

W psychice: Potrzeba kontroli nad sobą i innymi, lęk przed bezbronnością (bycie bezbronnym oznacza bycie wykorzystanym), dążenie do władzy i dominacji.

W ciele: Silnie rozbudowana, szeroka klatka piersiowa i góra ciała (jak pancerz) przy relatywnie słabszym, zaciśniętym dole (miednica i nogi). Oczy badające, kontrolujące otoczenie.

Struktura Masochistyczna (Zranienie na etapie wolności)

Główny temat: Brak prawa do wolności i wyrażania złości. Powstaje, gdy rodzice łamią wolę dziecka (np. poprzez rygorystyczny trening czystości lub nadmierną presję).

W psychice: Branie na siebie zbyt wiele, poczucie uwięzienia, podświadome prowokowanie porażek, ukryta, bierno-agresywna złość.

W ciele: Ciało „skurczone” pod ciężarem, ciężka i podwinięta miednica (jak u psa podwijającego ogon), gruba, muskularna sylwetka, wrażenie, że energia jest ściśnięta w środku i nie może wybuchnąć.

Struktura Sztywna (Zranienie na etapie miłości i seksualności)

Główny temat: Brak prawa do kochania całym sercem. Wynika z odrzucenia serca lub rodzącej się seksualności dziecka przez rodzica przeciwnej płci.

W psychice: Ambicja, dążenie do perfekcji, orientacja na sukces, trudność z poddaniem się miłości i wrażliwości (kontrola uczuć).

W ciele: Piękna, dumna postawa, ale niezwykle sztywny kręgosłup, wycofana miednica, wysokie napięcie w mięśniach długich grzbietu. Ciało mówi: „poradzę sobie sam”.

Struktura charakteru to nie wyrok śmierci – to genialna strategia przetrwania, którą Twoje ciało stworzyło, gdy byłeś mały. Dziś jednak, jako dorosły, nie musisz już nosić tego ciężkiego pancerza. Poprzez pracę z ciałem, oddechem i ugruntowaniem, możemy powoli rozluźniać te chroniczne napięcia. Tam, gdzie było zamrożenie – wraca życie. Tam, gdzie był lęk przed bliskością – pojawia się przestrzeń na miłość