Psychologiczne prawa zdrowia psychicznego

Czy zdarzyło Ci się kiedyś poczuć, że pod wpływem stresu automatycznie zaciskasz szczękę, Twoje barki unoszą się pod same uszy, a oddech staje się płytki? To nie są przypadkowe reakcje. Twoje ciało posiada doskonałą pamięć – zapisuje w sobie każdą niewyrażoną emocję, lęk czy odrzuconą potrzebę z czasów, gdy byłeś dzieckiem.

Alexander Lowen, zauważył, że każdy z nas rodzi się z naturalnym prawem do życia w pełni zapisanym we wnętrzu. Niestety, w procesie wychowania i dostosowywania się do oczekiwań dorosłych, te fundamentalne zasady zostają nam częściowo odebrane. Lowen opisał je jako Kartę Praw Ciała.

Poznaj 5 podstawowych praw według Lowena, dowiedz się, w jakim wieku się kształtują i sprawdź, które z nich mogło zostać zablokowane w Twoim ciele.

1. Prawo do istnienia (The Right to Exist)

• Kiedy się kształtuje: Nawet przed począciem (w postawie rodziców) do około 3. miesiąca życia (okres prenatalny i wczesnonoworodkowy).

To absolutny fundament. To prawo do fizycznej obecności na tym świecie, zajmowania przestrzeni i bycia bezpiecznym w swoim ciele. Kształtuje się wtedy, gdy noworodek doświadcza pełnej akceptacji, ciepła i fizycznego zaopiekowania ze strony matki. Przekonaniem, które powinno udać się dziecku przyswoić jest: "Mam prawo tu być, istnieć."

• Objawy blokady w dorosłym życiu: Jeśli jako dziecko byłeś niechciany lub Twoja matka była emocjonalnie niedostępna (np. cierpiała na depresję poporodową), w dorosłym życiu możesz czuć się jak „obcy”. Pojawia się lęk przed odrzuceniem, tendencja do uciekania w świat fantazji i intelektu oraz chroniczne odcięcie od czucia własnego ciała (zimne dłonie i stopy, poczucie braku "ugruntowania").

2. Prawo do potrzebowania (The Right to Need)

• Kiedy się kształtuje: Od 3. do około 18. miesiąca życia.

  
  

To prawo do odczuwania braków, posiadania pragnień oraz bezwstydnego sięgania po pomoc, bliskość i miłość. W tym okresie dziecko uczy się, że jego płacz i komunikaty przynoszą ulgę – że świat reaguje na jego potrzeby (karmienie, przytulanie).

• Objawy blokady w dorosłym życiu: Jeśli Twoje potrzeby były ignorowane („wypłacze się i przejdzie”), jako dorosły możesz wejść w tryb skrajnej, neurotycznej niezależności. Towarzyszą Ci myśli: „Zrobię wszystko sam”, „Nikogo o nic nie poproszę”, „Nie chcę być ciężarem”. Pod tą maską kryje się jednak gigantyczny, nieświadomy głód miłości, który często manifestuje się w ciele poprzez zapadniętą klatkę piersiową i wiecznie zmęczony, płytki oddech.

  
  

3. Prawo do wolności i sprzeciwu (The Right to Assert Oneself)

• Kiedy się kształtuje: Od 18. miesiąca do około 3. roku życia.

  
  

To czas legendarnego „buntu dwulatka”. Dziecko zaczyna rozumieć, że jest odrębną istotą i uczy się mówić „NIE”. To prawo do wyrażania złości, frustracji, buntu oraz do obrony własnych granic bez lęku, że straci się miłość rodzica.

• Objawy blokady w dorosłym życiu: Jeśli każdy Twój sprzeciw był karany, a rodzice łamali Twoją wolę krzykiem lub karami, uczyłeś się uległości, by przetrwać. W dorosłym życiu stajesz się „zbyt miły”, nie potrafisz odmawiać i bierzesz na swoje barki za dużo obowiązków. W ciele ta zablokowana, stłumiona złość gromadzi się w postaci potężnych napięć w barkach, szyi oraz wiecznie zaciśniętej szczęce (bruksizm).

4. Prawo do niezależności i autonomii (The Right to be Independent)

• Kiedy się kształtuje: Od 2. do około 4. roku życia.

Prawo do posiadania własnego zdania, własnych wyborów, testowania świata na własnych warunkach i swobodnej ekspresji tego, kim naprawdę jesteś.

• Objawy blokady w dorosłym życiu: Pojawia się najczęściej u dzieci, których rodzice byli nadmiernie kontrolujący, nadopiekuńczy lub próbowali ulepić dziecko według własnego planu (używając szantażu emocjonalnego: „Jak tego nie zrobisz, mamusia będzie smutna”). Dorosły z tą blokadą ma obsesyjną potrzebę kontroli nad sobą, ludźmi i sytuacjami. Nie ufa nikomu, często manipuluje, a w ciele objawia się to silnie rozbudowaną, „sztywną” górną połową ciała (szeroka klatka piersiowa) i słabym kontaktem z dolnymi partiami (nogami).

5. Prawo do kochania i bycia kochanym (The Right to Love and be Loved)

• Kiedy się kształtuje: Od 4. do około 6. roku życia.

Prawo do przeżywania czystej, dojrzałej miłości, w której uczucia serca są w pełni zintegrowane z fizyczną przyjemnością i seksualnością. To czas, kiedy dziecko naturalnie uczy się swojej tożsamości płciowej i otwiera się na świat relacji.

• Objawy blokady w dorosłym życiu: Powstaje, gdy w domu seksualność i fizyczność były tematem tabu, były piętnowane jako coś „brudnego” lub gdy dziecko doświadczyło odrzucenia ze strony rodzica przeciwnej płci. W dorosłości prowadzi to do rozłamu: taka osoba potrafi kochać platonicznie, ale boi się bliskości fizycznej, albo odwrotnie – wchodzi w relacje czysto seksualne, całkowicie odcinając emocje. Ciało staje się niezwykle dumne, wyprostowane, wręcz „oficerskie”, z silnymi blokadami w miednicy i wokół serca.

Jak odzyskać swoje prawa?

Wizją Lowena nie było jedynie teoretyczne opisanie tych ran. Analiza bioenergetyczna udowadnia, że skoro trauma zapisała się w ciele poprzez napięcia mięśniowe, to poprzez ciało można ją uwolnić.

Praca z oddechem, ćwiczenia ugruntowujące (grounding) czy bezpieczna, terapeutyczna ekspresja głosu i złości pozwalają rozpuścić ten neuro-mięśniowy pancerz. Kiedy odpuszcza ciało, umysł zyskuje wolność.

Które z tych praw rezonuje z Tobą najmocniej? Pamiętaj – bez względu na to, co spotkało Cię w przeszłości, Twoje ciało wciąż pamięta drogę do wolności. Masz prawo tu być. Na własnych warunkach.

Jeżeli czujesz, że potrzebujesz wsparcia w powrocie do swojego ciała i odzyskaniu swoich fundamentalnych praw, zapraszamy do kontaktu i zapoznania się z naszymi metodami pracy.